prokrastynacja

 

    Był czas, kiedy rozpoczęłam cykl postów na temat trudnych, czy rzadko używanych pojęć. Kilka dni temu, podczas słuchania jakiegoś podcastu, usłyszałam jedno z takich słów. A że słuchałam w pozycji horyzontalnej, przed snem, nazajutrz kompletnie zapomniałam jakie to było słowo. Pomimo tego, postanowiłam kontynuować cykl. Dziś biorę „na tapetę” pojęcie: 

                                                         prokrastynacja.

Powiem szczerze, że nie usłyszałam tego terminu ani podczas nauki w liceum, ani podczas pobierania dalszej nauki, nie stosowałam tego pojęcia w mojej edukacyjnej pracy. Pojęcie to wpadło mi w ucho w ciągu ostatnich 4-5 lat dosłownie kilka razy. Na dodatek w internecie. Mniemam zatem, że weszło do naszego języka stosunkowo niedawno.

Wiele osób zamiennie używa go ze słowem „lenistwo”, mimo, że tak naprawdę prokrastynacja i lenistwo to dwa odrębne zjawiska. Zakłada się, że ta "przypadłość" dotyczy 15-20 proc. ludzi dorosłych.

Zgodnie z definicją prokrastynacja to po prostu nałogowe odwlekanie w czasie. Prokrastynacja pochodzi od łacińskiego słowa procrastinatus, które można rozumieć dosłownie jako „odkładać na następny dzień”. Osoba, która prokrastynuje, a więc cały czas odkłada obowiązki na później, nazywana jest prokrastynatorem. Taka osoba ma trudności z narzuceniem sobie dyscypliny i wszystkie swoje obowiązki pozostawia na tzw. ostatnią chwilę. Początkowo to może przynosić ulgę, ponieważ odwlekając zadanie w czasie, przestaje o nim myśleć. Nierzadko mówi wtedy: „zrobię to jutro, kiedy będę mieć więcej energii lub lepszy pomysł”. Jednak gdy zbliża się termin wykonania danego zadania, zaczyna odczuwać stres, napięcie i poczucie winy.

Warto również wspomnieć o tym, że w prokrastynacji mamy do czynienia ze świadomym odwlekaniem. Prokrastynator doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że odkładanie obowiązków na później niesie za sobą negatywne konsekwencje. Mimo tego nie umie się „ogarnąć” [to też stosunkowo świeża „nowomowa”]

Przyczyn prokrastynacji można się dopatrywać w różnych czynnikach. Badania przeprowadzone przez naukowców wykazały, że prokrastynacja częściej dotyczy osób, których rodzice w dzieciństwie byli wobec nich krytyczni, wymagający, kontrolujący oraz jednocześnie chłodni emocjonalnie. Nauka twierdzi też, że na prokrastynację bardziej narażone są osoby, które mają tendencję do zamartwiania się, wyolbrzymiania problemów czy doświadczania negatywnych emocji. Wiele zaburzeń, w tym także zaburzeń osobowości może wiązać się z postawą zwlekającą, dotyczy to większości zaburzeń depresyjnych, a czasami także lękowych takich jak fobia społeczna. Jest też powszechna u osób z ADHD.

To zaburzenie, bardzo często mylone jest ze zwykłym lenistwem. Ale specjaliści orzekli, że to nie to samo. Co różni te dwa zjawiska? Osoba leniwa czerpie przyjemność ze swojego „lenistwa”, nie odczuwa wyrzutów sumienia, stresu ani napięcia w ciele. Prokrastynacja z kolei daje jedynie chwilową ulgę, ponieważ wraz ze zbliżaniem się chwili, gdy wykonana czynność winna zmierzać ku końcowi, prokrastynator zaczyna odczuwać obniżony nastrój, stres, poczucie winy oraz napięcie.

Wywnioskowano, że zachowanie to ma na celu:

• Uniknięcie frustracji (przekładane zadanie nie jest tak przyjemne jak to, które wykonujemy, a kara za niewykonanie danego zadania wydaje się bardzo odległa względem natychmiastowej przyjemności, jaką daje zrobienie czegoś innego); chodzi o to, by uwypuklić pozytywne, choć krótkotrwałe, konsekwencje odkładania i uchronić się od złych emocji

• Ochronę poczucia własnej wartości: dla prokrastynatora porażka jest podważeniem jego wartości. Tak więc, im mniejsze są szanse na to, że odniesie sukces, tym dłużej zwleka. Ponadto, ponieważ nierzadko są to perfekcjoniści, prawdopodobieństwo, że nie sprostają własnym wymaganiom, jest duże. W rezultacie prokrastynacja prowadzi do „nieudolności” (np. niewystarczające przygotowanie się do egzaminu) dostarczającej wymówek, gdy oczekiwania nie są spełnione. 

• Sprzeciwienie się innym. Na prośby odpowiada „dobrze”, ale jest to tylko puste słowo nie poparte czynieniem.

• Osiągnięcie złudnej świadomości większej mobilizacji do sprostania trudnemu wyzwaniu później lub przeświadczenie, że ma to zostać wykonane perfekcyjnie.

Słowo trudne, ale pojęcie stare jak świat i znane, prawda? Pewnie każdy z nas zna lub znał jakiegoś prokrastynatora... A może sam nim mógłby się czasem nazwać?

Ja mogłabym się nazwać prokrastynatorką [uffff... jakie trudne!], gdy muszę zrobić sprawozdanie finansowe ze zrealizowanego projektu hahaha... Ale z natury jestem do bólu odpowiedzialna, więc boję się, że w ostatniej chwili może się wydarzyć coś niespodziewanego i nie skończę pracy w terminie. 

Nie... to nie dla mnie! Więc z tego powodu biorę się do pracy wcześniej, niż później...

Jeśli chcesz wziąć udział w dyskusji, zapraszam :)

                                                   Z pozdrowieniami, Polka